صفحه اصلی سایت محسنی

  • به صفحه ای اینترنتی خاندان محسنی اراکی خوش امدید


    آثار تاریخی استان مرکزی


    تاریخ و فرهنگ استان به استناد منابع تاریخی، استان مرکزی در هزاره اول قبل از میلاد جزء ایالات ماد بزرگ بود که به تمام قسمت مرکزی و غربی ایران را در بر می گرفته و از کانون های قدیم استقرارهای انسانی در فلات ایران به شمار می رود. در زمان سلوکیان این منطقه، مخصوصا قسمت شمالی آن (دهستان خورهه) مورد توجه حکام یونانی قرار گرفت. در زمان خسرو پرویز - پادشاه ساسانی - ایران به چهار بخش به نام های باختر (شمال)، خورآبان (مشرق)، نیمروز (جنوب) و خوربران (مغرب) تقسیم می شد. استان مرکزی در قلمرو خوربران قرار داشت. در قرون اولیه اسلامی این منطقه به نام ایالت جبال یا قهستان تغییر نام داد. این منطقه در قرن دوم هجری قمری همراه با همدان، ری و اصفهان به نام عراق عجم معروف شد. در آغاز قرن چهارم هجری قمری، خورهه به عنوان یکی از شهرهای معروف ایالت جبال بود. در اواخر همین قرن تفرش به عنوان کانون درجه اول شهری و محلات، خورهه و خمین به عنوان کانون های مبادله درجه دوم مطرح بودند. شهرهای مذکور در دوره صفوی نیز آباد و فعال بودند. در دوره قاجار هسته مرکزی اراک فعلی روی به آبادانی نهاد. در چند دهه اخیر با توسعه راه آهن و احداث کارخانجات متعدد، به مرور چهره این منطقه عوض شد و بعد از تقسیمات جدید کشوری و ایجاد استان تهران و مرکزی، این استان به مرکزیت اراک به وجود آمد. استان مرکزی به لحاظ فرهنگی و مذهبی یکی از کانون های اصلی تربیت و پرورش اندیشمندان، شعرا، عرفا، سیاستمداران و بزرگان مذهب شیعه است. از مشاهیر ادبی و فرهنگی این سرزمین می توان به فخرالدین عراقی، ادیب الممالک فراهانی، میرزا ابوالقاسم قائم مقام، عباس اقبال آشتیانی، میرزا تقی خان امیر کبیر، قائم مقام فراهانی، پرفسور محمود حسابی، حضرت آیت الله حاج آقا محسن عراقی (ره) و بسیاری از علمای طراز اول، مورخین، سیاستمداران، شعرا، عرفا و اندیشمندان اشاره کرد.

  • آتشکده خورهه، محلات

    آتشکده خورهه، محلات مجموعه بقایا و ستونهای خورهه از جمله مهمترین آثار بر جای مانده از دوران باستان ایران زمین است که مورخان از این مجموعه به عنوان، آتشکده، معبد، کاخ و مرکز برگزاری جشنها و مراسم های مذهبی و ملی، عمارت و منزل ییلاقی و قبرستان یاد کرده اند که در دوره های باستان و دوره اسلامی مورد استفاده بوده است.در کاوش های به عمل آمده از این منطقه، آثار متعددی از دوره سلوکیان، اشکانیان، ساسانیان و دوره اسلامی به دست آمده است که نشانگر کاربردهای مختلف آثار این منطقه در دوره های مختلف بوده است. خورهه در اوستا به مفهوم محل برآمدن خورشید است و از سویی کلمه خور در این کتاب به مفهوم منطقه ییلاقی است. این منطقه در شمال شرق محلات و در بین روستاهای دودهک، ورین و آب گرم، در کنار رودخانه خورهه قرار دارد.بررسی تحقیقات انجام شده و آثار کشف شده در دشت و ارتفاعات خورهه نشان می دهد سابقه سکونت و قدمت منطقه به هزاره دوم قبل از میلاد باز می گردد.این منطقه دارای اسناد تاریخی است و "لویی واند نبرگ" در کتاب باستان شناسی ایران باستان به نقل از هرتسفلد آورده است: "قابل تذکر است کمی به سمت جنوب در خورهه که سر راه اراک به کاشان است، معبدی است که هنوز دو ستون یونانی در آن پا برجاست." پایه این ستون ها مدور ساده و سر ستون ها به سبک و شیوه ایونیک که نوعی دیگر از ستون سازی یونان با افکار و اسلوب محلی است، ساخته شده است.اولین نقشه این منطقه توسط مهندس حاکمی در سال 1355 با تحلیل معماری کشیده شد.بنای تاریخی خورهه در مساحتی حدود 3550 متر احداث شده که شامل سه بخش ایوان اصلی، مجموعه بخش شمالی و مجموعه بخش غربی است.ایوان اصلی دارای 12 ستون در دو ردیف بوده و در چهار طرف دارای دیواره جرز مانندی است. ارتفاع ستون ها به بیش از هفت متر رسیده که با توجه به حجم سقف ایوان ها ارتفاع ستون ها به بیش از 9 متر می رسیده است.دو ستون از این مجموعه برجای مانده است. ستونها سنگی و با توجه به وجود معادن سنگ در محلات، جنس آنها از نوع تراورتن بهترین نوع سنگ است. این آثار با آثاری چون تخت جمشید از نظر نقش بندی تفاوت داشته و از پایه ستون به طرف بالا به شکل مخروطه ناقص باریک ساخته شده و سطح مخروط ها حلزونی است.بر اسا اسناد موجود تا سال 378 هجری چهار ستون پابرجا بوده است که به مرور تخریب شده اند.اکثر آثار کشف شده در این منطقه به سال 1355 بازمی گردد و در بین آثار کشف شده، می توان به پیه سوز سفالی، کوزه دسته دار، کوزه کروی، قطعات سنگی تزئینی و شیشه، اشیاء فلزی و اسکلتهای انسان اشاره کرد.راه های دسترسی به ستونهای خورهه محلات، جاده محلات به آبگرم، سپس خورهه با جاده آسفالته حدود 20 کیلومتر همچنین جاده قم به اصفهان، نرسیده به شهر دلیجان و در 70 کیلومتری قم، روستای دودهک سپس به سوی خورهه با حدود 12 کیلومتر.مجموعه باستانی و تاریخی خورهه محلات از آثا باستانی کشور که محلی برای مطالعه می باشد.





  • آرامگاه شاهزاده محمد عابد

    مرقد شاهزاده محمد عابد یکی از بناهای مذهبی و مهم شهرستان اراک است که در۱۲ کیلومتری شمال شهر اراک و در مجاورت روستای مشهدمیقان واقع شده‌است. این امامزاده، مرقد شاهزاده محمدعابد فرزند موسی کاظم و از بناهای دوره صفویه است. محمد عابد فرزند موسی کاظم، هفتمین امام شیعیان می‌باشد که از مادری به نام ام احمد متولد شده است که بدین ترتیب می‌توان وی را برادر تنی حمزه بن موسی و احمد بن موسی دانست. به نقل از مورخان، در زمان حیات موسی کاظم، محمد عابد ساکن شهر مدینه بوده است. بعد از وفات پدر (۱۸۳ (قمری)) و انتصاب علی بن موسی رضا به عنوان ولیعهد مامون عباسی، وی قصد سفر به مشهد و دیدار برادر خود را می‌نماید که در میانه راه، در مکان کنونی مرقد ایشان، فوت می‌کنند. تاریخ درگذشت وی به طور دقیق نقل نشده است ولی مورخان شیعه، اوایل سده سوم هجری قمری را پاسخ این سوالات عنوان کرده‌اند. در خصوص نحوه مرگ وی اختلاف نظر وجود دارد. برخی مورخان شیعه، عارض شدن تب شدید و مرگ طبیعی را عنوان کرده‌اند و برخی نیز حمله نظامیان عباسی به کاروان همراه وی و پناه گرفتن وی در خانه شخصی به نام عبدالله خطیب که از خوانین منطقه و دوستدار امامان شیعه بوده را نقل می‌کنند. جاسوسان والی منطقه محل اختفای وی را به والی که «اسکندر» نام داشته است، گزارش می‌کننند و خانه مورد محاصره قرار می‌گیرد. در نبردی که بین محمد عابد و سربازان انجام می‌گیرد، محمد عابد کشته می‌شود و توسط وابستگان عبدالله خطیب در مکان امروزی به خاک سپرده می‌شود





  • میل میلونه

    در غرب نیمور در میان اراضی کشاورزی ستونی از سنگ های ریز که با ملات ساروج بر روی هم چیده شدن وجود داره. بلندی این ستون ۷ تا ۸ متره و نشان از یک چهار طاقی داره که آتشکده بوده. این بنا رو هم اکنون میل میلونه می نامند، ولی به احتمال قوی باقی مانده آتشکده «وره» است که در کتب تاریخی هم ازش یاد شده. قلعه جمشیدی که بنا به روایتی هسته اولیه نیمور بوده، کمی بالاتر از این آتشکده واقع شده. کشاورزان نیم وری به غیر از میل میلونه نام چهار طاقی رو هم برای این بنا به کار می برن و به گفته اکثر پیرمردان کهنسال آثار بسیار زیادی مانند حوض و حوضچه ها و … . در زیر این زمین ها مدفونه. احتمال دارد که میل میلونه بقایای ساختمانی باشد که حدود (۱۰۵۰) سال پیش نویسنده تاریخ قم از آن به عنوان (خفرهاد) یا (خفریه) یاد کرده.


  • برج شیشه (ارگ حکومتی اراک)

    مجموعه ارگ تاریخی و حکومتی شهر اراک که امروزه جز منزل سپهدار (که آن هم درحال باسازیه) چیزی از آن باقی نمونده، از بناهای عصر قاجاریه ست و در خیابان ادبجو ، روبه روی خیابان شهید کلاهدوز و انتهای کوچه شهید رنجبر قرار داره. این مجموعه به مباشرت یوسف خان گرجی (سپهدار اعظم) هم زمان با احداث نخستین پایه ها و نشانه های شهر اراک در زمان فتح علیشاه قاجار بنا شد .ارگ یا مقر حکومتی در بافت قدیمی اراک در خارج از فضای اصلی شهر و در قسمت شمالی آن قرار داشته. این فضای اداری، حکومتی یا مساحت گسترده خود دارای فضاهای مختلفی بوده. بنای ارگ حکومتی متشکل از قسمت اداری و خانه سپهدار که امروزه از عمده بنای آن اثری باقی نیست به سال ۱۲۳۱ هجری نسبت داده می شه. مساحت این ارگ بنا به نوشته سالنامه معارف عراق برابر۵/۱ بقعه ( قطعه زمین) یا ۵/۱ برابر یکی از قطعات واقع در بافت قدیمی بوده. ارگ حکومتی متشکل از فضاهای اداری ،نظامی و پذیرایی بوده.این بنا در سال ۱۳۳۴ خورشیدی در فهرست آثار ملی ایران به ثبت رسید، ولی در سال ۱۳۶۱ و بر خلاف قانون به همراه قسمتی از خانه سپهدار و عمارت نظمیه قدیم شهر اراک تخریب شد.هم اکنون از این بنا به عنوان کتابفروشی استفاده میشود!




  • کاروانسرای دودهک

    کاروانسرای دودهک در شمال شرقی محلات، در مجاورت ساحل شرقی رودخانه قم رود و در مسیر جاده دلیجان به دهستان خورهه (نزدیک جاده آسفالته قم به دلیجان) قرار داره. قدمت این بنا رو دوره صفویه می دونن ولی معماریش، از شیوه معماری سلجوقیان پیروی می کنه که همین مساله، تخمین قدمت بنا رو مشکل می کنه. در هر یک از دیوارهای شمالی و شرقی و غربیش سه برج دیده بانی تعبیه شده که نشون می ده کاروانسرا کاربردی به مانند یک قلعه نظامی داشته . بعد از عبور از دروازه ورودی کاروانسرا، ایوانی وجود داره که انتهاش با پله هایی به حیاط متصل می شن. ایوان های جنوبی و غربیش که بعد از ایجاد بنا ساخته شدن، دارای فرورفتگی هایی در دیوارن. ایوان شرقی بر روی یک آب انبار زیرزمینی ساخته شده . در سمت راست ایوان دو اتاق ساخته شده که اولی مربعی با ضع ۴٫۸ متر و سقف گنبدیه که درگذشته به وسیله یک در بزرگ به اتاق کناری ارتباط داشته . این اتاق نمازخانه کاروانسرا بوده . چهارگوشه کاروانسرا شبه هم دیگه نیستن. گوشه های شمال شرقی و جنوب غربی برای نگهداری بار و دوگوشه دیگه به عنوان اصطبل مورد استفاده قرار می گرفتن. پی های این بنا از سنگ رودخانه و ساروج و بقیه بنا از آجر ساخته شده .




  • تخت سادات اراک

    منطقه نمونه گردشگری تخت سادات در منطقه‌ای کوهستانی همراه با دشت وسیع با پوشش گیاهی متنوع و چشمه و نهر آب برای جذب گردشگران مکانی مناسب است که نیازمند توجه مسوولان و سرمایه‌گذاران به این منطقه است. منطقه مرکزی، منطقه گردشگری تخت سادات واقع در منطقه سرسبز کره‌رود و در هشت کیلومتری شهرستان اراک قرار دارد. این منطقه زیبا مساحتی بالغ بر 100 هکتار با اقلیمی نیمه خشک دارد که پوشش گیاهی مرتعی و کم‌تراکم آن مخصوص به مناطق کوهستانی و دارای پستی و بلندی‌های ویژه منطقه است. این منطقه گردشگری از وجود چشمه و نهر آب بهر‌ه‌‌مند است و زیرساخت‌هایی همچون شبکه گازرسانی، تلفن، تاسیسات زیربنایی، آب آشامیدنی، برق، زیربناهای اولیه تا 500 متری در منطقه وجود دارد. منطقه گردشگری سادات از جاذبه‌های گردشگری چون چشمه، باغات میوه، اراضی کشاورزی، مراتع سرسبز، جاذبه‌های طبیعی، کوهستانی و مقبره سادات برخوردار است که به همین دلیل به تخت سادات معروف شده است.به دلیل نزدیکی این منطقه به شهرستان اراک گردشگران می‌توانند از اماکن اقامتی و پذیرایی واقع در اراک استفاده کنند، همچنین این منطقه به دلیل وجود اراضی وسیع و مستعد برای ایجاد اماکن تفریحی ورزشی بسیار مناسب است که البته تاکنون برای تأسیس این اماکن اقدامی توسط دولت یا بخش خصوصی صورت نگرفته است. طبق اعلام سازمان میراث فرهنگی صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی از منطقه نمونه گردشگری تخت سادات کره‌رود اراک بیش از 36 هزار و 600 گردشگر در سال بازدید می‌کنند که بیش از 35 هزار و 500 نفر از گردشگران از استان و هزار و 40 گردشگر از مناطق خارج از استان است. این منطقه زیبا نیازمند سرمایه‌گذاری در زمینه‌های مراکز اقامتی، تفریحی، پذیرایی، ورزشی، و تجاری است که با توجه به مزایایی همچون نزدیکی به شهر اراک، وجود تاسیسات زیربنایی آب، برق، گاز می‌تواند با رفع نیازهای این منطقه گردشگران زیادی را جذب کند.




  • غار کیخسرو در استان مرکزی

    غار کیخسرو در 35 کیلومتری جنوب غربی اراک و در جانب غربی رودخانه قره‌چای و نزدیکی روستای خسبیجان در قله کوه مرتفع شازند (شاه زنده) از رشته کوه راسوند واقع شده و یکی از غارهای استان مرکزی به شمار می‌رود. دهانه ورودی این غار به ابعاد 1/90×1/3 متر، در ارتفاع 2890 متری از سطح دریا (در نزدیکی قله جنوب کوه) به سوی غرب قرار دارد. داخل غار یک دهلیز باریک به طول 18 متر و عرض 6 متر و ارتفاع 3 متر دیده می‌شود که در پایان به حفره‌ای اتاق مانند می‌رسد که زیر چند تخته سنگ قرار دارد و چاهی نیز به سمت بالا دارد. به دلیل وجود دو دهانه چاهی در بالای غار، در طول روز غار کاملاً تاریک نیست. غار کیخسرو جایگاه ویژه‌ای در اسطوره‌های ایران باستان دارد و نزد زرتشتیان جهان یکی از مکان‌های مقدس به شمار می‌رود به طوری که همه ساله تعداد زیادی از زرتشتیان ساکن ایران و کشور هندوستان، جهت زیارت و ادای نذر، به این مکان مراجعه می‌نمایند. همانطور که از نام غار برمی‌آید، این غار منتسب به کیخسرو می‌باشد. بر اساس کتاب شاهنامه فردوسی، کیخسرو (پسر سیاوش و فرنگیس) به عنوان پادشاهی عادل و دادگر در ایران زمین مطرح بوده است. وی پس از شصت سال پادشاهی، از بیم افتادن در خودپرستی، تاج و تخت را به لهراسب واگذار می‌کند. کیخسرو قبل از مرگ بدن خود را در چشمه بلاغ شستشو داده و سپس به درون غار رفته و هرگز برنگشته است. هم‌اکنون در نزدیکی غار و روستای الرج و گورزار در دامنه کوه، تعدادی سنگ قبر به ابعاد 50×225 سانتی‌متر وجود دارد که به علت فرسایش، مطالب روی سنگ‌ها قابل تشخیص نیست اما بسیار مورد توجه و احترام زرتشتیان می‌باشند و آنان معتقدند که این قبور متعلق به پهلوانان نامی ایران که همراه شاه کیخسرو بوده‌اند، می‌باشد. بر روی دیواره‌های غار نیز اسامی پهلوانان ایرانی از جمله پولاد تیرانداز و سیاوش شهریار حک شده است.




  • قلعه وکیل اراک

    قلعه حاج وکیل مربوط به اواخر دوره قاجار است که در شهر اراک و در تاریخ 26 آبان 1375 با شمارهء ثبت 1771 به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است. بانی این بنا در اصل یک شرکت تجاری انگلیسی به نام زیگلر بود که پس از انحلال، قسمتی از آن توسط یکی از متمولین شهر اراک به نام حاج محمد حسین میثمی وکیل خریداری شد و از آن پس به نام قلعه حاج وکیل شهرت یافت. ساختمان فعلی بخش کوچکی از کل مجموعه اولیه است و قسمت وسیعی از آن با خانه‌های مسکونی تبدیل شده، اکنون این بنا دانشگاه جامع علمی کاربردی صنایع دستی است.




  • آب انبار بلور

    در محله فم شهر تفرش و در نزدیکی تکیه زاغرم، مسجد شش ناو، گرمابه فم و امامزاده محمد قراردارد، این بنا به دوره قاجار تعلق دارد. اسکلت و فضای اصلی مخزن این آب انبار را دوازده ستون، هجده جرز، بیست گنبد و دو غلام گردش مخصوص هوا تشکیل می دهند. تمام ستون ها با تیرهای چوبی به یکدیگر کلاف کشی شده اند.




  • " آوه " یادگار اردشیر بابکان

    آوه‌، يا آبه‌، شهركى‌ كهن‌ نزديك‌ ساوه‌.در جنوب‌ شهرستان‌ ساوه‌ در استان‌ مركزي‌ ايران‌. در فرهنگها و منابع‌ تاريخى‌ و جغرافيايى‌ عربى‌ و فارسى‌، آبه‌ و آوه‌ هر دو آمده‌، اما اغلب‌ به‌ صورت‌ آبه‌ ضبط شده‌ است‌. جمعى‌ چون‌ دمشقى‌، فيروز آبادي‌ و ياقوت‌ حمودي‌ «آبه‌» و گروهى‌ چون‌ ابن‌ خلدون‌، مقدسى‌، ابن‌ بطوطه‌ و نويسندة حدود العالم‌، «آوه‌» آورده‌اند. ياقوت‌ مى‌گويد: آوه‌ به‌ سبب‌ موازنه‌ با ساوه‌ چنين‌ تلفظ مى‌شود و عامة مردم‌ آبه‌ را آوه‌ مى‌خوانند. منسوب‌ آن‌ نيز غالباً «آبى‌» آمده‌ و به‌ ندرت‌ آوي‌ و آوجى‌ هم‌ ديده‌ مى‌شود. به‌ گفتة خوانساري‌ اين‌ نسبت‌ در مورد فقيهان‌ عموماً «آبى‌» آمده‌ است‌ به‌ استثناي‌ محمدبن‌ محمد علوي‌ آوي‌ (6/323). ابن‌ بطوطه‌ در سفرنامة خود (1/187) از دانشمندي‌ به‌ نام‌ نظام‌الدين‌ حسين‌ آوي‌ و نيز از دانشمند ديگري‌ به‌ نام‌ علاءالدين‌ آوجى‌ (2/658) نام‌ برده‌ و همچنين‌ حافظ ابرو از دانشمندان‌ به‌ نام‌ سيد تاج‌الدين‌ آوجى‌ ياد كرده‌ است‌ (ص‌ 100). سابقة تاريخى‌: برخى‌ از جغرافى‌ دانان‌ قديم‌ آوه‌ را شهري‌ نزديك‌ «ساوه‌» نوشته‌اند (فيروزآبادي‌) و براي‌ تميز آن‌ از آوة همدان‌، آوة ساوه‌ گفته‌اند (لسترنج‌، .(211 ياقوت‌ آن‌ را بُلَيده‌ (شهرك‌) خوانده‌ است‌. نويسندة حدودالعالم‌ گويد: ساوه‌ و آوه‌ شهركهايى‌اند انبوه‌ و آبادان‌ و با نعمت‌ بسيار و خرم‌ و هواي‌ درست‌ و راه‌ حجاج‌ خراسان‌ (ص‌ 142). حمدالله‌ مستوفى‌ آن‌ را «شهر» و از اقليم‌ چهارم‌ ذكر كرده‌ است‌. اعتمادالسلطنه‌ آن‌ را از بناهاي‌ اردشير بابكان‌ مى‌داند (ص‌ 13) مستوفى‌ مى‌گويد: «طالع‌ بناش‌ سنبله‌، دور باروش‌ قرب‌ 5 هزار گام‌ است‌. هواش‌ معتدل‌ است‌ و آبش‌ از رودخانة گاوماها... و غله‌ و پنبه‌ در آنجا بسيار نيكو بود، اما نانش‌ سخت‌ نيكو نبود. از ميوه‌هاش‌ انجير نيكو بود. مردم‌ آنجا سفيد چهره‌ و شيعة اثنا عشري‌اند و در آن‌ مذهب‌ به‌ غايت‌ متعصب‌اند، و با هم‌ اتفاق‌ نيكو دارند و حقوق‌ ديوانى‌ آنجا به‌ تمغا (نك: آل‌ تمغا) مقرر است‌ و 10 هزار دينار ضمانى‌ آن‌ باشد و از آن‌ِ ولايتش‌ كه‌ 40 پاره‌ ده‌ است‌، 7 هزار دينار است‌ و شهر و ولايتش‌ داخل‌ بلوك‌ ساوه‌ است‌» (ص‌ 60). قزوينى‌ به‌ نقل‌ از ابونصر ميمندي‌ گويد: ميان‌ آوه‌ و ساوه‌ رود بزرگى‌ است‌ و اتابك‌ شيرگير (امير سلجوقى‌ مق 525ق‌/1131م‌) پلى‌ عجيب‌ و بى‌ مانند با 70 طاق‌ بر آن‌ ساخت‌؛ و نيز جاده‌اي‌ سنگ‌ فرش‌ به‌ طول‌ دو فرسخ‌ از پل‌ تا ساوه‌ بنياد نهاد تا رهگذران‌ در رنج‌ نيفتند (ص‌ 283- 284). مستوفى‌اين‌ رود را شاخه‌اي‌از گاوماهارود مى‌داندو مى‌نويسد: اين‌ رود «چون‌ نزديك‌ ساوه‌ و آوه‌ رسد، در پس‌ سدي‌ كه‌ صاحب‌ سعيد خواجه‌ شمس‌الدين‌ محمد صاحب‌ ديوان‌ طاب‌ ثراه‌ در مابين‌ برو ساخته‌ بُحيره‌ شود و فضل‌ آب‌ بهاريش‌ از هفتاد پولان‌ [پل‌ هفتاد طاق‌] مابين‌ ساوه‌ و آوه‌... گذشته‌، در مغازه‌ منتهى‌ مى‌شود و بنياد آب‌ تابستانى‌ ولايت‌ آوه‌ و ساوه‌ بر آن‌ سد است‌. طول‌ اين‌ رود 40 فرسنگ‌ باشد. اين‌ رود در ولايت‌ ساوه‌ مانند زاينده‌ رود است‌» (ص‌ 221). اشپولر مى‌نويسد: مسكوكاتى‌ به‌ دست‌ آمده‌ كه‌ به‌ نام‌ محمدبن‌ يول‌ قتلغ‌، يكى‌ از امراي‌ ايلخانى‌ در سالهاي‌ 737 و 738ق‌/1337 و 1338م‌ در چندين‌ شهر از جمله‌ اوه‌ ضرب‌ شده‌ است‌ (ص‌ 135، حاشيه‌). اگر اين‌ اوه‌ همان‌ آوة ساوه‌ باشد معلوم‌ مى‌شود كه‌ پس‌ از تاراج‌ مغول‌ دوباره‌ رونق‌ يافته‌ است‌. قاضى‌ ابونصر ميمندي‌ در شعري‌ آوه‌ را ستوده‌ و مردم‌ آنجا را شاعر و نويسنده‌ خوانده‌ است‌ (ياقوت‌). از اين‌ شهر بزرگان‌ و دانشمندان‌ بسياري‌ برخاسته‌اند. از جملة آنان‌ وزير ابوسعد منصوربن‌ حسين‌ آبى‌ (ه م‌)، ابومنصور محمد آبى‌ (ياقوت‌)، صاعدبن‌ محمدبن‌ صاعد بريدي‌ آبى‌ و عزالدين‌ حسن‌ بن‌ ابى‌ طالب‌ يوسفى‌ آبى‌ (ه م‌) (خوانساري‌، 4/116، 117) را مى‌توان‌ نام‌ برد. وضع‌ كنونى‌: روستاي‌ آوه‌ در حدود 20 كيلومتري‌ باختر قم‌ بر كنار رود گاوماها (گاوماسا) قرار دارد. ويرانه‌هاي‌ شهرك‌ قديمى‌ در اطراف‌ آن‌ ديده‌ مى‌شود. عرض‌ جغرافيايى‌ آن‌ 34 و 45 شمالى‌ و طول‌ جغرافيايى‌ آن‌ 50 و 20 شرقى‌ است‌. محصول‌ آن‌ غلات‌، بنشن‌، پنبه‌، انار و انجير؛ و پيشة مردم‌ آن‌ كشاورزي‌ و گله‌داري‌ است‌. آوه‌ در منطقه‌اي‌ جلگه‌اي‌ است‌. گزارش خبرنگار خبرگزاری دانشجویان ایران(ایسنا)- منطقه مرکزی- شهر آوه از جنوب به کوه قدمگاه و از غرب به کوه پلنگ‌آباد محدود می‌شود . آب و هوایی خشک دارد و ساخت آن در کتاب مرآت‌البلدان به اردشیر بابکان نسبت داده شده است.

    وجود محوطه باستانی، آب‌انبار قدیمی، کاروانسرای صفوی و آستان مقدس امامزاده عبدالله(ع) مربوط به دوره سلجوقی، در شمال این شهر با 220 هکتار عرصه، بزرگترین محوطه تاریخی استان را ایجاد کرده است. به گفته‌ی رئیس میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری ساوه، محوطه تاریخی آوه مربوط به یکی از شهرهای مهم دوره اسلامی است که در دوره مغول به دلایلی که هنوز مشخص نشده، متروک و پس از گذشت سال‌ها در زیر خاک مدفون شد. "علی‌اکبر صدیف" در گفت‌وگو با ایسنا، افزود: در دامنه تپه باستانی آوه که نزدیک به 30 متر ارتفاع دارد و بقایای برج یا ساختمانی مرتفع به نظر می‌رسد، حجم قابل توجهی آجر مربوط به ساخت و سازهای محوطه، از سطوح فوقانی به پائین ریخته‌اند. به گفته وی، طی بررسی‌ها و مطالعات باستان‌شناسی، سفال‌های مکشوفه از این منطقه مربوط به عصر مفرغ، عصر آهن و دوره میانی اسلامی است . وی با بیان اینکه کاروانسرای موجود در محوطه، یکی از آثار زیبای دوره صفوی است که به شکل چهار ایوانی و قرینه‌سازی کامل ساخته شده است، افزود: این کاروانسرا در حدود 2800 مترمربع وسعت دارد. آب انباری در مقابل دروازه ورودی کاروانسرا قرار دارد که مصالح به کار رفته در آن شباهت زیادی به مصالح به کار رفته در کاروانسرا دارد و به نظر می‌رسد برای تامین آب مورد نیاز مسافران ساخته شده است. به گفته یک کارشناس میراث فرهنگی و گردشگری در ساوه، سایت تاریخی منطقه گردشگری شهر آوه قابلیت تبدیل شدن به یکی از پایگاه‌های مهم پژوهش‌های باستان‌شناسی مرکز کشور را دارد. "محسن نبوی" معتقد است: سایت تاریخی آوه یکی از شهرهای مهم دوره اسلامی و شیعه‌نشین بوده و طبق آخرین فصل کاوش حدود 110 هکتار عرصه شهر تاریخی آوه در زیر خاک مدفون است که مشتمل بر کاروانسرا، آب انبارها، بازار و لایه‌های مهم تاریخی از آغاز ایجاد تا به امروز است. وی افزود: انجام این کار پژوهشی را موجب جذب توریست‌ تخصصی به این منطقه شده و حتی محل تبادل اطلاعات جامعه دانشگاهی و نخبگان جهانی دانست. به گفته‌ی وی، انجام کار کاوشگری در سایت‌های تاریخی از جمله سایت تاریخی آوه موجب حفاظت از آثار باستانی شده و نگرانی‌ها در راستای از بین رفتن و یا تخریب آنان را از بین می‌برد. وی با بیان اینکه نخستین پژوهش‌های علمی باستان‌شناسی در این منطقه با 80 هکتار وسعت از سال 80 تا 88 انجام شده است، افزود: در این کاوش‌ها بخشی از ساختار دژ آوه مربوط دوره سلجوقی در تپه مرکزی و فضاهای مسکونی درعرصه محوطه مربوط به دوره سلجوقی و ایلخانی مشخص شده است. به گزارش ایسنا، در سال‌های اخیر محوطه تاریخی آوه تعیین حریم شده و با استقرار پایگاه یگان حفاظت آثار تاریخی و فنس‌کشی، از محوطه محافظت می‌شود. استقرار پایگاه پژوهشی و کاوش در مجاورت این سایت تاریخی می‌تواند زمینه‌ای جهت محافظت و معرفی هر چه بیشتر این محوطه باشد.




  • قلعه دختر(قیز قلعه)

    شاید یکی از مهمترین آثار شگفت انگیز معماری کشور در مناطق مرتفع و سخت گذر ایران در دوره باستان که تاکنون ناشناخته مانده قیز قلعه ساوه باشد. عظمت بنا و فلسفه وجودی ساخت آن دراین منطقه به حدی جالب است که می‌توان از آن به عنوان یکی از منابع مهم جذب گردشگر بین‌المللی به استان مرکزی و همچنین معرفی دستاوردهای معماری ملی و باستانی ایران قدیم اشاره کرد. قیز قلعه سی,قیز قلعه,قیز قلعه ساوه,شهرهای استان مرکزی- دیدنی های استان مرکزی قیز قلعه سی,قیز قلعه,قیز قلعه ساوه,قیز قلعه سی قم,قیز قلعه سی بیله سوار,قیز قلعه سی باکو,قیز قلعه میانه,قیز قلعه تاکستان,قیز قلعه باکو,قلعهٔ قیز قالاسی میانه,قلعه دختر,قلعه دختر فیروزآباد,قلعه دختر استانبول,قلعه دختر کرمان,قلعه دختر میانه,قلعه دختر همدان,قلعه دختر فارس,قلعه دختر باکو,قلعه دختر در استانبول,قلعه دختر بشرویه,شهرهای استان مرکزی- دیدنی های استان مرکزی قصر، عبادتگاه ودژ دفاعی قلعه دختر ساوه بر روی صخره بلندی مشرف به دشت ساوه بنا شده که از سه طرف شرق، غرب و جنوب بوسیله صخره‌های متعدد دیگری احاطه شده‌است. از نمای شمالی قلعه سه قله صخره‌ای بلند مشاهده می‌شود که قصر و قلعه در نوک قله‌ای که در وسط قرار گرفته ساخته شده و این قلعه از جاده ساوه به همدان و از تمامی دشت و شهر ساوه قابل رویت است. در دو طرف صخره قیز قلعه دو رودخانه کوچک جاری است، رودخانه ضلع شرقی دایمی، اما رودخانه‌ای که در ضلع غربی قرار دارد به صورت فصلی است. نزدیکترین آبادی به قلعه، روستای قیز قلعه است که از منابع آبی این دو رودخانه تغذیه می‌شود، بعداز قیزقلعه، روستای سرخده‌است که در کنار رودخانه قره‌چای قرار دارد و قلعه از روی پل سرخده به راحتی قابل دید است. قلعه از دو بخش اصلی دژدفاعی و قصر تشکیل شده که در مجموع حدود سه هزار متر مربع مساحت دارد. برای رسیدن به قلعه می‌توان باوسیله نقلیه سواری تا پای دامنه صخره رفت، و سپس مسافتی حدود300متر را باید پیاده طی کرد تا به دروازه اصلی ورود به قلعه رسید. دروازه ورودی در ضلع‌شرقی صخره قرار دارد که بعداز عبوراز رودخانه کوچک، بقایای دیواره دروازه که از سنگ و ساروج ساخته شده است دیده می‌شود. قیز قلعه سی,قیز قلعه,قیز قلعه ساوه,شهرهای استان مرکزی- دیدنی های استان مرکزی با عبور از این دروازه باید حدود یکصد متر دامنه شیب دار ضلع جنوب شرقی صخره را برای رسیدن به نوک قلعه که ساختمان اصلی قصر(نیایشگاه) قرار دارد را طی نمود، شیب دامنه جنوب شرقی حدود 60درصد است. تمامی دیوراه صخره به صورت پرتگاه می‌باشد و هر نقطعه‌ای که احساس می‌شده می‌توان از آن عبور نمود باسنگ وساروج تا بالای صخره بسته شده است، به طوری که هیچ راه نفوذی از سه ضلع شمالی، شرقی و غربی به درون قلعه وجود ندارد. ورود به قلعه از طریق چند راه پله سرپوشیده صورت می‌گرفته که با مهارت ویژه‌ای استتار شده‌اند و استتار راه پله‌ها با ساختن دیورای از لاشه سنگ و ساروج درست در امتداد دیواره‌های صخره صورت گرفته است. پنج راه‌پله پشتی بنا و دو راه‌پله درغرب بنا که درکنار پرتگاه در ارتفاع چندمتری از سطح رودخانه ساخته شده به اتاقهای تعبیه شده در دل صخره منتهی می‌شوند. ازپله‌های پشت بنا برای ورود و خروج محافظان و نگهبانان استفاده می‌شده و از پله‌های غربی برای وررد و خروج مقامات به‌داخل قلعه و حمل آذوقه استفاده می‌شده‌است. قیز قلعه سی,قیز قلعه,قیز قلعه ساوه,شهرهای استان مرکزی- دیدنی های استان مرکزی در مقابل راه پله‌های غربی و بر روی صخره مقابل راه باریکی وجود دارد که محل رفت وآمد ساکنان قلعه بوده و اتاقهای قلعه تو درتو و به‌یکدیگر ارتباط داشته‌اند. باتوجه به ارتفاع دیواره و طاقهای فرو ریخته احتمال می‌رود که بنای قصر دارای طبقه دوم‌وسوم هم بوده و در سمت دروازه ورودی، بنای دیگری وجود دارد که احتمالا برای عبادتگاه مورد استفاده بوده و این مکان دارای محرابی به سوی دشت ساوه (دریاچه قدیمی ساوه) و در جهت خلاف قبله می‌باشد. در اطراف کاخ اصلی حفره‌های متعددی برای ذخیره آب ساخته شده و لوله‌های سفالی شکسته‌ در این مجموعه یافت شده که نشانگر استفاده از شبکه آبرسانی و فاضلاب می‌باشد. بنای قیز قلعه کاملا بر دشت ساوه مسلط بوده ودارای چهار برج دیده‌بانی در ضلع شمالی، غربی و شرقی است که از میانه صخره تا بالای آن با سنگ و ساروج کار شده‌است. اما از نظر قدمت و کاربرد بنا، بر اساس اسناد و مدارک تاریخی و تحقیقات به‌عمل آمده درخصوص قلعه‌های دختر ساخته شده درایران می‌توان به سوابق معابد آناهیتا و مهر پرستی ایرانیان اشاره نمود. بر اساس این تحقیقات، قلعه دختر ساوه نیایشگاهی برای عبادت و احترام به آب و ناهید در پیش از اسلام و قبل از خشکیدن دریاچه ساوه در دوره ساسانیان بوده، محراب ساخته شده بر روی دریاچه قدیمی ساوه در قلعه این احتمال را بیشتر می‌کند. بنای تاریخی قیز قلعه در تاریخ9/2/1382به شماره 8600در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده‌است. از دیگر قلعه‌های تاریخی استان مرکزی می‌توان به قلعه‌های حاج وکیل اراک، آردمین غرق آباد در 56کیلومتری جاده ساوه به همدان، الویر روستای ساوه، اسماعیلیه بر روی کوه قره‌داغ در 35کیلومتری جنوب‌غربی ساوه، جمشیدی نیمور محلات، آقاخان محلاتی شهر محلات و خسروانی