صفحه اصلی سایت محسنی city of Arak

به صفحه ای اینترنتی خاندان محسنی اراکی خوش امدید




  • شهرستان اراک


    اراک شهری در قلب کشور که از شمال به کویر و از جنوب به ارتفاعات کوهستانی می رسد و همین امر جاذبه های متناقضی را در طبیعت این شهر رقم زده به طوریکه از شکوفه های کوهساران گرفته تا مرغان کویر و چشمه سارهای مرموز و پر آب در آن به چشم می خورد.

    اراک یکی از کلان‌شهرهای ایران و از بزرگترین شهرهای مرکز ایران و مرکز استان مرکزی و شهرستان اراک است.

    جمعیت اراک در سال ۱۳۹۰ خورشیدی برابر با ۵۲۶٬۱۸۲ نفر بوده که از این نظر قطب جمعیتی استان مرکزی و چهاردهمین شهر پرجمعیت ایران به حساب می‌آید.

    از سده دوم اسلامی ناحیه میان همدان، ری و اصفهان عَراق نامیده شد که بعدها برای تمایز با عراق عرب آن را عراق عجم نامیدند. عَراق معرب اراک است.

    اراک نسبت به بسیاری از شهرهای ایران، شهر جوانی محسوب می‌شود. این شهر در دوران قاجار بنیان گذاشته شده و کمی بیش از دو قرن قدمت دارد.

    نام شهر که ابتدا قلعه‌ای نظامی در کنار روستای کرهرود بود قلعه سلطان‌آباد، بعد سلطان‌آباد عراق و در سال ۱۳۱۶ خورشیدی به اراک تغییر نام داد.

    بانی شهر اراک یوسف‌خان گرجی معروف به سپهدار بود که شهر را در طول چند سال و با هزینه ۲۰۰٬۰۰۰ تومان ساخت. در شهر جدید تمامی تأسیسات شهری از

    قبیل قنات، حمام، آب‌انبار، مسجد، مدرسه، سقاخانه، بازار و ارگ حکومتی ساخته شد. با رونق‌گیری اقتصاد شهر و عبور راه‌آهن سراسری از شهر، مهاجرت به شهر افزایش یافت.

    شهر اراک دارای زمستان‌های سرد و مرطوب و تابستان‌های گرم و خشک است و کوه‌های اطراف شهر، تالاب میقان و دشت فراهان بر آب و هوای آن تأثیر می‌گذارند. شهر در میان

    پای‌کوه‌های داخلی رشته‌کوه زاگرس قرار دارد و از جمله شهرهای امن از نظر لرزه‌خیزی است که احتمال وقوع زلزله بالای ۵ ریشتر در آن بسیار ضعیف است.

    مردم شهر اراک عمدتاً مسلمان و پیرو مذهب شیعه هستند، اما اقلیتی از مسیحی و بهائی نیز وجود دارند. زبان مردم، فارسی با لهجه اراکی است.

    اراک یکی از شهرهای صنعتی ایران است که از لحاظ گوناگونی محصولات صنعتی، نخستین، از لحاظ وجود صنایع مادر، دومین و به طور کلی چهارمین قطب صنعتی کشور محسوب می‌شود.

    باین شهر به واسطه وجود صنایع مادر، تولید ۸۰٪ تجهیزات انرژی کشور، وجود بزرگ‌ترین کارخانه تولید کننده آلومینیوم کشور و وجود بزرگ‌ترین معدن سدیم سولفات کشور، به‌عنوان

    پایتخت صنعتی ایران شناخته شده‌است و به همین دلیل یکی از آلوده‌ترین شهرهای ایران است. طرح جامع کاهش آلودگی هوای اراک از جمله طرح‌های ملی است که برای کاهش آلودگی شهر

    به تصویب رسید، اما اجرای ضعیف آن بعد از چند سال باعث شد تا مردم اراک در سال ۱۳۹۲ خورشیدی به مدت ۱۸ هفته تجمعات اعتراضی نسبت به وضع موجود برپا کنند. ترافیک و گرانی

    مسکن از جمله مشکلات دیگر این شهر است.

    از لحاظ گردشگری، قدمت بیشتر بناهای تاریخی اراک به دوره قاجار بازمی‌گردد. از مهمترین صنایع دستی شهر، قالی اراک است که در گذشته اهمیت و اعتبار فراوانی داشته است و

    رقیب قالی کرمان بود.

  • مدرسه صمصامیه بیات اراک(اولین مدرسه نظام جدید ایران)

    انسان هاي فرهيخته آگاهند كه جامعه را فرهنگ انتظام مي بخشد و در اين نظم بخشي است كه انسان اجتماعي مي شود. آنگاه فرهنگ وسيله ارتباطي جامعه اي هر چند كوچك، با جوامعي گسترده تر و پربارتر شده كه در نتيجه با گسترش علم و آگاهي، كم شدن فواصل طبقاتي، باور پذيري بر حقوق انساني و استواري بنيان هاي فكري! بنايي مي شود ماندگار.

    دبيرستان صمصامي اراك براي كساني كه حتي مدت كوتاهي در اراك زيسته اند، نامي آشناست، و چنانچه اندك اطلاعاتي از چگونگي ساخت و نيت باني داشته باشند، با نگاهي كنجكاوتر در گذر از برابر اين جايگاه فرهنگي به گونه اي از معناي جاودانگي مي رسند كه «مرا نام بايد كه تن مرگ راست».

    در سال 1278هجري شمسي، حدود 112 سال پيش، مرحوم حاج ذوالفقار بيات با جمع آوري كودكان بي سرپرست و فرودست، اولين مدرسه را در خانه مسكوني خود، به شيوه نظام جديد آموزش و پرورش بنياد نهاد كه يكي از معدود مدارس جديد در ايران بعد از دارالفنون بوده است. آن مرحوم در اوج بحبوحه نهضت مشروطه و رواج افكار روشنفكرانه و حركت آزاديخواهانه مردم دست به كاري ارزشمند زد كه تا آن زمان در بسياري از شهرهاي بزرگ هم سابقه نداشت. در شرايطي كه مكتبخانه ها با چوب و فلك داير بود و گيوه بر سر دانش آموزان توسط ميرزاي مكتبخانه به جهت برنداشتن سر از روي لوح هاي درسي رايج كوبيده مي شد، و در زمانه اي كه از دانش هاي روز و فرهنگ ساير ملل در آموزش سنتي ايران خبر و اثري ديده نمي شد احداث مدرسه صمصامي حدوث انقلابي فرهنگي و سترگ بود، چه آنكه در همان زمان اين اقدام، مورد انتقاد و خرده گيري معدودي كوته انديش واقع شد و اعتراض تا حدي بود كه تحريك شدگاني نا آگاه و بي خرد به خانه مرحوم بيات هجوم بردند تا به قول اربابان كهنه فروش خود، در اين خانه كفر را ببندند. اما آن بزرگمرد يقين داشت كه «نوبت كهنه فروشان درگذشت / نوفروشانيم و اين بازار ماست».

  • مرحوم ذوالفقار بيات با پايمردي و دانشي كه رهنمون او براي ماندگاري فرهنگ بود، بر آن شد تا مريضخانه صمصاميه و مستغلاتي ديگر را داير كند تا از محل درآمد آنها حقوق مدير و معلمان و مستخدمين و همچنين هزينه خوراك و پوشاك و نيازمندي هاي تحصيلي دانش آموزان نيز تامين شود. .

    مدرسه صمصاميه در بدو تاسيس داراي سه كلاس و 50 دانش آموز بود كه مديريت آن را زنده ياد ميرزامحمدخان آذرهوش، فارغ التحصيل شده از دارالفنون، به عهده گرفت. يك سال بعد تعداد دانش آموزان مدرسه صمصامي به 150 نفر رسيد كه در چهار كلاس، دروس فارسي، عربي، رياضي و زبان فرانسه را مي آموختند. البته با تفاوت سالياني پس از احداث مدرسه صمصاميه، مدارس ديگري در اراك داير شد كه شرح آنها در اين مقال نمي گنجد..

    و اين موقوفه بيات بود كه با گذشت سال ها و از محل درآمد ساير موقوفات آن مرحوم، گسترش يافت و به «دبيرستان صمصامي» تبديل شد كه با صراحت مي توان گفت تا به امروز و پس از 112 سال، بي شمار دانش آموختگاني تاثيرگذار در فرهنگ و دانش ايران و حتي در عرصه جهان را تربيت كرده است؛ كساني كه جرعه جرعه از زلال معرفت علم و آگاهي نوشيده و سپس به تشنگان وادي فرهنگ نوشاندند تا سرافراز ماند اين مرز پرگُهر..

  • بازار اراک

    بازار اراک یکی از بناهای نخستین شهر اراک است. با این همه بنای مجموعه بزرگ بازار اراک شامل حمام، مسجد، مدرسه، آب انبارها، گذرها و کاراوانسراها در زمان فتحعلی شاه قاجار و توسط یوسف خان گرجی در سال ۱۲۲۸ هجری قمری در بافت مرکزی سلطان آباد (نام قدیم اراک) بنیان گذاشته شد. این بازار به مرکزیت چهارسوق، دارای دو مسیر شمالی، جنوبی و شرقی، غربی است که از ۴ جهت به دروازه‌های قدیم شهر متصل می‌شده است و به نوعی استراتژیک‌ترین نقطه شهر در زمان‌های گذشته بوده است.تاریخ شکل گیری و ساخت بازار به دوران ساخت شهر قدیم سلطان آباد (اراک امروزی) باز می‌گردد و در واقع تاریخ ساخت بازار شهر با تاریخ ساخت شهر یکی است، گرچه ساخت شهر چند سالی طول کشیده ولی در متون تاریخی به زمان دقیق ساخت بازار اشاره‌ای نشده است. چنانکه در اسناد و کتابهای تاریخی بیان شده ساخت شهر احتمالاً حدود بیست سال طول کشیده و در این میان بنای بازار و ارکان آن مانند راسته‌ها و سراها و دالان‌ها در خلال همین سال‌ها ساخته شده است. بنای اولیه این بازار را حاکم وقت اراک (سپهدار اعظم) که نام مسجد و مدرسه‌ای در بازار نیز به نام وی می‌باشد در اوایل قرن ۱۳ گذاشت.

    یکی از دلایل ساخت بازار وجود اقتصاد قوی در اطراف شهر سلطان آباد بود. مرغوبیت محصولات کشاورزی در منطقه عراق (اراک) و نیز شهرت جهانی فرش ساروق و نیاز به ایجاد مرکزی برای فروش محصولات انگیزه اصلی ایجاد شهر و بازار آن از لحاظ اقتصادی بود.

  • سرای کاشانی

    مجموعه بازار اراک بر اساس طرحی از پیش اندیشیده احداث شده است و بر خلاف بازارهای دیگر مسیر آن به صورت آزاد و منحنی نیست، بلکه مسیرها منطم و دارای تقارن هندسی هستند. راسته بازار با گذرهای متعددی که آن را قطع می‌کند اساس بافت شطرنجی شهر سلطان آباد قدیم را ساخته بود.

    این بازار دارای دو محور عمود بر هم می‌باشد که یکی محور شمالی جنوبی به طول ۷۲۰ متر و دو ورودی یکی در شمال و یکی در جنوب و محور شرقی غربی به طول ۲۰۰ متر و دارای ۸ گذر و ورودی شرقی غربی است. گذرهای فرعی عمود بر دو گذر اصلی ساخته شده‌اند.

    به علت معماری خاص بکار رفته در ساخت بنای بازار هوای داخل بازار در زمستان گرم و متبوع و در تابستان علی‌رغم سر پوشیده بودن بسیار خنک است.

    محور شمالی جنوبی و محور شرقی غربی همدیگر را در محلی معروف به چهار سوق قطع می‌کنند که در این محل یک حوض سنگی نیز وجود دارد. مساحت کل مجموعه بازار بالغ بر ۱۴ هکتار می‌باشد. در قدیم در چهار طرف بازار ۴ دروازه به نام‌های دروازه قبله و دروازه راهزان و دروازه شهرجردو دروازه حاج علی‌نقی وجود داشته که در گذر زمان از بین رفته‌اند.

  • نمایی از طاق چهارسوق

    در ساخت این مجموعه بیشتر از آجر استفاده شده و ملات گچ و آهک و خاک رس نیز مکمل بنای بازار هستند و برای استحکام بنا از تیرچه چوبی استفاده شده‌است. در پای ستون‌ها نیز صفحات و ورق‌های منجمد مسی و سربی استفاده شده‌است.

    سقف بازار به صورت گنبدی می‌باشد و در نمای پشت بام گنبدها در دو محور شمالی جنوبی و شرقی غربی بصورت ممتد دیده می‌شوند که گنبد مربوط به چهار سوق یا همان محل تلاقی دو محور بزرگ‌تر و متمایزتر از باقی گنبدها ست. در مرکز هر گنبد نور گیر چند ضلعی تعبیه شده که علاوه بر نقش نورگیری کار تهویه را نیز بر عهده دارد. به علت معماری خاص بکار رفته در ساخت بنای بازار هوای داخل بازار در زمستان گرم و متبوع و در تابستان علی‌رغم گرما خارج از بازار در داخل بازار دمای هوا خنک و دلپزیر می باشد.