صفحه اصلی سایت محسنی Mr aga Mohsen Araki Home

  • به صفحه ای اینترنتی خاندان محسنی اراکی خوش امدید


  • نمونه باسازی شده خانه مرحوم اقای حاج اقا محسن اراکی که بصورت فرهنگسرای محسنی در خواهد امد



    ویژگیهای بنای خانه مرحوم اقای حاج اقا محسن عراقی سلطان ابادی

    قسمتی از امارت آقای حاج اقا محسن عراقی سلطان ابادی



    منزل حاج اقا محسن اراکی متعلق به محسن سلطان‌آبادی عراقی و مربوط به دوره قاجار است و در اراک، خیابان محسنی، روبروی مسجد حاج تقی خان واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۸۷ با شمارهٔ ثبت ۲۴۳۷۸ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است

    منزل حاج آقا محسن اراکی از نوع خانه های درون گراست یعنی حیاط در وسط و ساختمان در اطراف آن است و دارای اندرونی و بیرونی می باشد . این خانه با اینکه مربوط به دوران قاجاریه می شود و دوران قاجاریه دوران انحطاط معماری ایران است ولی دارای ویژگیهایی است که ارزش بحث را دارد .

    در دوران قاجاریه عموماً محل دستشویی از محل زندگی فاصله داشته و رفت و آمد به آشپزخانه در زمستان مشکل ایجاد می کرده است . این مسئله به خاطر اعتقادات مذهبی و سنتی بوده تا زن خانه براحتی بتواند در آنجا به پخت و پز بپردازد همچنین در این خانه مشاهده می شود که دستشویها ها در داخل هشتی ها قرار دارند ، یکی از مواردی که در ساخت این بنا مورد توجه قرار گرفته جهت قرارگیری خانه است همان طور که میدانیم در اراک باد غربی بادی آزار دهنده است و در این خانه نیز می بینیم که در ضلع شرقی خانه که رو به باد غربی است حمام واقع شده که از آن استفاده زیادی نمی شده و در درجه چندم اهمّیّت قرار داشته است . از طرف دیگر مشاهده می شود که نمای اصلی این خانه که بیشتر برای پذیرائی مهمانها از آن استفاده می شده است روبه جنوب است (روبه قبله) که دارای نور خوبی می باشد .

    در خانه های قدیم ، سه دریها طوری ساخته می شدند که آفتاب بطور مستقیم نتواند به داخل آنها نفوذ کند اما متأسفانه همانطور که گفته شد در دوران قاجاریه این موضوع تقریباً نادیده گرفته می شود و این اطاقها طوری ساخته می شوند که آفتاب دقیقاً وارد اتاق شود مانند سه دریها و پنج دریهایی که در ضلع غربی این خانه دیده می شود .

    از مُحسّناتی که در این خانه مشاهده می شود این است که زندگی خصوصی با زندگی اجتماعی به طرز زیبائی از یکدیگر جدا شده اند و عناصر آن شامل اندرونی ، بیرونی ، باربند ، حیاط و باغچه های آن ، راهرو و هشتی ها که به شکل زیبائی هر یک بر طبق

    اصول معماری بر سر جای خویش قرار دارند و از طرفی ارتباط این عناصر با هم بصورت کاملاً منطقی حفظ شده است . ارتفاع درهای داخل ساختمان به اندازه یک مرد متوسط القامه است و در پای درها آستانه وجود دارد که دلایل مختلفی دارد مثل احتیاط برای وارد شدن بخاطر اینکه سربه بالای چهارچوب نخورد و همچنین رعایت ادب و احترام با خم شدن و یا وجود مانعی برای عدم ورود کفش و گرد و غبار داخل راهرو .

    در قسمت ورودی این خانه از قوس پنج قسمت استفاده شده که دو ستون سنگی بزرگ با سرستونهای زیبا در زیر آن خودنمایی میکرده اند و از شکوه خاصی برخوردار بوده است و اکنون متأسفانه شاهد ستونهای واژگون شده و ورودی تخریب شدة آن هستیم .

    استفاده از هشتی در این خانه کاملاً مشهود است همچنین طرح باغچه ها و حوض تنوع جالبی دارد که در باغ کنار آنها انواع مرکبّات از قبیل پسته و فندق و انجیر و توت و ......... وجود دارد .

    بر طبق گفته ساکنان فعلی خانه که از بازماندگان حاج آقا محسن نیز می باشند نزدیک ورودی اصلی خانه محل نگهداری اسبها بوده است و بعنوان اصطبل بکار می رفته است

    همچنین محل نگهداری آرد ، نانوایی مطبخ و نیز کنار یکدیگر ساخته شده اند تا ارتباط آنها حفظ شود .

    ایوان هایی که بصورت چند ضلعی های منظم دیده می شود ، بعنوان ایوان فصلی بکار میرفته و به همین علّت است که هر کدام روبه یک جهت اصلی قرار گرفته اند . در وسط این ایوانها نیز حوض هایی هماهنگ با دیوارهای جانبی ایوان دیده می شود که پیوستگی را در این مجموعه القا می کند .

    طبقه دوم این خانه نیمه کاره رها شده است و بر طبق گفته صاحبان خانه ، این مکان اختصاص به کلاس درس و مجالس علمی پیدا میکرده است که بعلت فوت مرحوم حاج آقا محسن تکمیل نشده است .

    متأسفانه قسمتهای زیادی از ساختمان این خانه تخریب شده و قسمتهای باقیمانده نیز بجز چند اتاق در ضلع غربی که محل سکونت ساکنان آن است نیز بعلت کم توجهی خود آنها بصورت نیمه مخروبه رها شده است که این مسئله باعث ایجاد مشکلات و مسائلی در هنگام برداشت این بنا شد .

    امارتی كه هنوز بخشی از آن به واسطه حضور ورثه حاج آقا محسنی اراكی در بخشی از آن، صفا و زیبایی خود را در كنار درختان میوه‌اش حفظ كرده است.





    بخشی از گزارش آ قای تورج محسنی در مورد تعمیر وبازسازی خانه مرحوم آقای حاج اقا محسن ارارکی در زیز درج گردیده است.

    این خانه در سال 91 از سوی سازمان بهسازی شهرداری اراك تعمیر شد و در شهریور سال 91 كار آواربرداری از محوطه حیاط و اندرونی‌های داخل منزل پس از گذشت 2 ماه از شروع نوسازی و مرمت به پایان رسید تا زیبایی درونی منزل دو چندان شود.

    در این آوار‌برداری حدود 150 دستگاه كامیون خاك و زباله از منزل خارج شد تا بهسازی این بنا وارد فاز دوم عملیات اجرایی شود.

    پس از پایان عملیات خاك‌برداری، آوار‌برداری و ارائه طرح، فاز دوم مرمت منزل مرحوم حاج آقا محسن اراكی آغاز شد؛ مرحله‌ای كه در آن مرمت و بهسازی حیاط اندرونی و بیرونی (كوچه راستین) و همچنین بازسازی سر در قدیمی در دستور كار سازمان بهسازی و نوسازی شهرداری اراك قرار گرفت. عملیاتی كه حدود 200 میلیون تومان برای شهرداری هزینه داشت حال در میانه راه متوقف ‌شده است تا طرح ایجاد یك مركز فرهنگی شهری برای شهروندان اراكی در منزل قدیمی حاج آقا محسنی اراكی همچنان اندر خم كوچه‌های می‌شود و نمی‌شود، بماند.

    احتمالاً داستان پر كش و قوس مالكیت این خانه علت اصلی توقف پروژه بهسازی باشد، اگرچه برخی اعضای شورای اسلامی كلانشهر اراك علت توقف آن را شهرداری می‌دانند و معتقدند این نهاد با مانع‌تراشی و ندادن اعتبار اجازه بهسازی این بنا را نمی‌دهد.سال 93 اعتبار بهسازی خانه حاج آقا محسنی اراكی دست نخورده مانده است.





  • «اسماعیل تاج‌آباد» یكی از اعضای شورای اسلامی اراك در این‌باره به همشهری می‌گوید: شهرداری باید در سال‌های گذشته با تخصیص اعتبار نسبت به بازسازی این بنا اقدام می‌كرد. سال قبل شورا 400 میلیون تومان برای بهسازی این بنا بودجه تخصیص داد اما شهرداری با توقف پروژه اجازه نداد تا ریالی از این اعتبار در این بنا هزینه شود.

    وی اظهار می‌كند: این عملكرد شهرداری موجب گلایه‌مندی اعضای شورا شده است و آنها باید در این زمینه پاسخگو باشد.

    این عضو شورا با تأكید بر ضرورت توجه شهرداری اراك به بافت تاریخی شهر و ابنیه تاریخی و فرهنگی آن بیان می‌كند: حراست و پاسداری از بافت تاریخی شهر اراك از رسالت‌های شهرداری است و باید برای حفظ ابنیه تاریخی شهر تمام تلاش خود را به كار گیرد.

    تاج‌آباد همچنین به رزومه‌كاری شهرهای بزرگ كشور در نگهداری از ابنیه تاریخی شهرشان اشاره می‌كند و می‌افزاید: سال گذشته شهر تبریز برای حفظ ابنیه تاریخی خود 119 میلیارد تومان هزینه كرد، هزینه‌ای كه شهردار و اعضای شورای شهر تبریز آن را سرمایه‌گذاری در حوزه فرهنگی شهر خود عنوان كردند.

    وی اظهار می‌كند: آموزش و پرورش و وراث حاج آقا محسنی اراكی درخصوص 50‌درصد سهم خود و واگذاری آن به شهرداری اراك برای حفظ و بهسازی این بنا اقدام كرده‌اند، در حالی كه شهرداری قدمی برای مرمت این بنا برنداشته است.

    این عضو شورای اسلامی شهر اراك ادامه می‌دهد: آموزش و پرورش سند مالكیت این ملك را در اختیار دارد.علاوه بر این، این اثر جزو آثار باستانی و تاریخی ثبت شده است، لذا شهرداری راهی جز مرمت و بهسازی آن ندارد و نمی‌تواند نسبت به تغییر كاربری آن اقدام كند.

    در این میان شهردار اراك در گفت‌وگو با همشهری می‌گوید: ‌شهرداری در مكانی كه مالكیت ندارد، پولی هزینه نمی‌كند. منزل حاج آقا محسنی اراكی هم یكی از آن مكان‌هایی است كه هنوز تكلیف مالكیت شهرداری در آن مشخص نشده است.

    «محمد ابراهیم عباسی» ادامه می‌دهد: آموزش و پرورش نه سهم خود را به شهرداری واگذار می‌كند و نه حاضر است در ازای اجاره بلند مدت این بنا به شهرداری زمینه‌ای را فراهم كند تا شهرداری هم برای انجام عملیات بهسازی دلگرمی داشته باشد.

    وی اظهار می‌كند: 59 شعیر این ملك متعلق به آموزش و پرورش است و 38 شعیر آن متعلق به وراث مرحوم حاج آقا محسنی اراكی. در جلسات متعددی كه با ورثه مرحوم حاج آقا محسنی اراكی برگزار شد آنها حاضر به واگذاری هستند اما آموزش و پرورش حاضر به همكاری با مجموعه شهرداری نیست و دقیقاً همان قسمت كه سهم این مجموعه است به بیشترین بهسازی و بازسازی نیازمند است.

    عباسی ادامه می‌دهد: به‌عنوان شهردار اراك بسیار علاقه‌مند به احیا و بازسازی بافت‌های تاریخی شهر هستم زیرا معتقدم این آثار راه پیشرفت و توسعه شهر را هموار می‌كنند، اما در مورد بنای قدیمی این خانه محدودیت‌های قانونی اجازه كار را به ما نمی‌دهد.

    شرط ادامه بهسازی این خانه تاریخی

    شهردار كلانشهر اراك اظهار می‌كند: در صورت واگذاری سهم آموزش و پرورش یا انعقاد قرارداد بلندمدت با آنها عملیات بهسازی خانه حاج آقا محسنی اراكی از سر گرفته خواهد شد تا بتوان از آن به‌عنوان یك مركز فرهنگی در شهر استفاده كرد.







    قسمتی از خا طرات خانم نفیسه محسنی

    این خانه بسیار زیباست, هرچند قسمت‌های زیادی از آ ن ویران گشته, هنوز هم زیباست. با بیشتر از ۳۰اتاق و چندین حیاط, بیشتراز ۶ تا ، که دور تا دور باغ قرار دارند. این حیاط‌ ها هر کدام به نامهای خانم های مرحوم اقای حاج اقا محسن اراکی نامیده میشدند. باضاقه زیرزمین‌های متعدد, حمام بسیار بزرگ در انتهای باغ ,این حیاط‌ ها با پله‌های سنگی به باغ اصلی متصل میگشتند, هر چند هر کس خلوت خود را داشت.

    این منزل با بیشتر از ۵۰۰۰ مترهمه ازآ جر بوده وباغ با دیوارهای بسیار بلند, که ساخته شده از کاه گل وآ جر است, محصور گشته, وزیبای خاصی به محوطه باغ میدهد. باغ شامل درختان بلند درختان میوه حتی فندق پسته, انواع گلهاو گیاهان بسیار زیبا بوده است. که متاسفانه خیلی از اینها بدلیل بی آ بی از بین رفته. بسیار خصوصیات دیگر که من قادر به توضیح آ ن نیستم.

    در ضمن مقبره مرحوم آ یت الاه جاج اقا محسن وبسیاری از اقوام ما با فاصله ۱۰ دقیقه‌ای این منزل قرار دارد.

    غرض از این سخنان, خواستارم, توجه شما را به حفظ ونگهداری آ ن بیاورم.

    بکوشیم, از طریق ایمیل و هر گونه ارتباط , گاهی کمک مالی به میراث فرهنگی شهرداری ,هر چند کوچک آ نان را تشویق به ادامه راه دهیم .

    اراک زادگاه بیشتر این فامیل میباشد و زادگاه خیلی از پدران و مادران ما, و باید برای حفظ ونگهداری این منزل تلاش کنیم. خیابان محسنی, کوچه محسنی, و منزل محسنی یادگار اجداد ما میباشد.

    مادرم, که بیش از هر کسی دوران زندگی خود را در این خانه سپری نموده است و عاشقانه به این منزل علااقه خاصی دارد.!!!

    فامیل عزیز, اسم, احترام, وشهرت در این زمانه آ سان بدست نمیاید!!!

    نگذاریم احترامی که تاریخچه ۲۰۰ ساله دارد, به این آ سانی از دست برود, زیرا با نابودی این منزل نام خیابان را از از دست میدهیم و نام کوچه را, و خانه و نام خانه را.

    اجازه بدهید در اینجا یادی از مرحوم پدرم کرده: بعد از انقلاب خیابان محسنی به نام آیت الاه مدنی تغییر یافت. با تلاش مرحوم پدرم دوباره به خیابان محسنی مبدل گشت وحالب که, کوچه که منزل درآن قراردارد, به کوچه محسنی مبدل شد.