صفحه اصلی سایت محسنی Mr aga Mohsen Araki

  • به صفحه ای اینترنتی خاندان محسنی اراکی خوش امدید


  • آقای حاج اقا محسن عراقی سلطان ابادی

  • آقای حاج اقا محسن عراقی سلطان ابادی

    حاج آقامحسن سلطان‌آبادی عراقی (اراکی)، فقیه و مجتهد شیعه سده ۱۳ هجری قمری بود. او از بزرگترین واقفان شهر اراک و عراق عجم به شمار می‌آمد.

    وی همچنین یکی از عوامل ماندگاری عبدالکریم حائری یزدی در اراک و رونق حوزه علیمه اراک بود.

    حاج آقا‌محسن، فرزند میرزا ابوالقاسم و شهربانو خانم بیات بود

    پس از ساخته شدن شهر اراک به دست یوسف‌ خان گرجی، یوسف‌ خان گرجی به اقداماتی برای جلب مردم جهت سکونت در شهر نمود و در صدد بر آمد

    که از اطراف شهر جدیدالتاسیس سلطان‌آباد، مردم به شهر منتقل نماید که موجبات آبادانی شهر به تدریج فراهم گردد. از جمله این اقدامات دعوت برخی از روحانیون سرشناس

    به شهر بود. جد پدری حاج‌ آقا‌محسن که سید احمد مکی نام داشت، به همراه برادر دوقلو و کوچکترش (سید محمد مکی) از جمله دعوت‌شدگان بودند. یوسف‌خان سید احمد را در محله

    قلعه و سید محمد را در محله حصار ساکن کرد تا موجب رضایت مردم ساکن در هردو محله شود. سید احمد مکی دارای فرزندان متعدد بوده که عبارتند از: میرزا سید ابوالقاسم

    عراقی (پدر حاج‌آقا محسن)، میرزا معصوم، میرزا محمدحسین، آقا مرتضی، آقا شفیع، آقا اکبر و آقا جواد. سرپرستی مدرسه سپهدار از جمله وظایفی بود که از سید احمد

    (وفات ۱۲۶۰ هجری قمری) به میرزاابوالقاسم (وفات ۱۲۷۰ هجری فمری) و سپس به حاج‌آقا محسن (وفات ۱۳۲۵ هجری فمری) منتقل شده است. میرزا ابوالقاسم در زمان مرگ دارای ۴

    فرزند پسر و ۴ فرزند دختر بود که عبارتند از: حاجی‌آقا محسن، آقاضیاءالدین (منظور آقا ضیاءالدین عراقی نیست، حاجی‌آقا جمال، حاجی‌آقا نعمت‌الله، زهرا، بیگم تاج و دو

    دختر دیگر که فرزندان دختر همگی ملقب به «حاجیه بی‌بی» بودند.حاج اقا محسن عراقی در سال ۱۲۷۰ هجری قمری با نارنج خانم بیات ازدواج کرده که حاصل این ازدواج ۱۰ پسر و۱۲ دختر بوده است.

    مدتی بعد از ازدواج حاج‌آقا محسن پدر وی در همان سال فوت می‌کند

    تحصیلات

    وی تحصیلات ابتدایی شامل فقه و اصول را نزد پدر، جد و عموی خود (سید محمد مکی) خود فرا گرفت. سپس برای تکمیل تحصیل به بروجرد رفته و از محضر درس سیدشفیع بروجردی

    و ملا اسدالله بروجردی بهره گرفت. در سن ۳۰ سالگی به اراک بازگشته و مشغول تدریس شد. همچنین وی به عنوان مرجعی برای دعاوی مردم شد. او برای ادامه تحصیل به عتبات عالیات

    رفت و یکی از فقهای عصر خود گشت. وی درجه اجتهاد خود را در بروجرد دریافت می‌کند

    فعالیت‌های اجتماعی

    آقا محسن عراقی علاقه زیادی به عمران و آبادانی ولایت عراق (شهرستان اراک) داشت. بازسازی و احیای ۴۶ قنات مخروبه و مطروسه، بنا نهادن ۱۸ قنات جدید، خرید روستای مرزیجران

    و بازسازی قنات آن و ایجاد کانال‌های آب‌کشی فراوان برای رونق کشت محصول، ایجاد ۲ روستای جدید در صحرای ورک‌زار به نامهای گاوخانه و چقا و همچنین مزرعه سوسن‌آباد (در شمال غرب اراک)، که همگی

    این مناطق مسکونی امروزه دارای سکنه می‌باشند؛ از جمله اقداماتی است که وی با سرمایه و دارایی خود انجام داده است.

    ناصرالدین شاه در کتاب سفرنامه عراق عجم چنین نقل می‌کند.

    رسیدیم به ده مرزیجران، جمعیت زیادی از مرد و زن و رعیت سر راه ایستاده بودند. خیلی ده آباد و بزرگی است اما مزارع این ده خیلی دور از آبادی و نزدیک به دریاچه است.

    رفتیم به باغی پر از میوه‌های مختلف که استخری در وسط داشت. چادر ما را لب استخر زده بودند. چادر زیادی هم برای جناب امین‌السلطان و سایر ملتزمین زده بودند.

    جناب حاجی‌آقا محسن و پسرانش در این باغ حضور دارند. مرد سیاه‌چردهٔ کم‌ریشی که اسمش میرزا علی‌اصغر است، همراه حاجی‌آقا محسن بود؛ گفتند خوئی است اما حالا ۲۰ سال است

    دراراک ساکن است. که مردی است حکیم و بسیار فاضل که حالا جزء از اجزاء مقربان حاجی‌آقا محسن است.

    حاج‌آقا محسن به موجب ساخت قنوات جدید، کاروانسراها، روستاهای جدید و آباد کردن بیابان‌های اطراف عراق (اراک) و فروش یا اجاره آنها به سایر اهالی منطقه، به مرور زمان

    به ثروت قابل توجهی دست می‌یابد و قادر می‌شود روستاهای بیشتری از ناحیه اراک را از شاهزادگان و حکمرانان محلی خریداری نماید. روستاهای رشان، بازنه، رباط‌میل، سه‌دانگ

    از روستای علیم‌آباد و سه دانگ از روستای قره‌کهریز از جمله املاک وی می‌باشد. میزان محصول گندم سالانه این روستاها بالغ بر ۱۲ هزار خروار گندم بوده است و اموال منقول

    وی نیز بالغ بر ۲۰۰ هزار تومان ارزش داشتند که این سرمایه‌ها به نقل از ابوالحسن‌خان فخرالملک اردلان، حاکم اراک در دهه ۱۲۸۰ می‌باشد.

    مقبرة حاج آقا محسن در شهر اراک ، دروازه شهرجرد واقع شده است . این مقبرة اکنون بصورت یک مقبره خانوادگی درآمده است و به لحاظ ویژگیهای تاریخی و معماری آن دارای اهمّیّت است .

    بر روی دیوار جانبی ایوان این مقبره ، تابلویی وجود دارد که به شکلی کامل به شرح زندگی او می پردازد که در اینجا عیناً نقل میشود :

    (متن زیر توسط آقای تورج محسنی تهیه گردیده است)

    " مقبره حاج آقا محسن واقع در شهر اراک دروازه شهرجرد که مدفن مرحوم آیت الله العظمی حاج آقا محسن اراکی ( عراقی ) و والدین آن مرحوم می باشد . نسب نامه حاج آقا محسن اراکی در کتاب دُررالتّألیف مرحوم آیت الله العظمی آقا شیخ عبدالکریم حائری یزدی چنین آمده است :

    حاج آقا محسن ابن ابوالقاسم ابن احمد ابن میرعلی ابن فخرالدّین ابن هادی ابن تاج الدّین ابن محّمد ابن حیدر ابن محّمد مکی ابن رضا ابن غیاث ابن معصوم ابن تاج الدّین ابن

    رضی الدّین ابن علی ابن رضا ابن محّمد ابن رضی الدّین ابن محّمد ابن فخرالدّین ابن محّمد ابن زید ابن علی ابن حسین ابن حسن افطس ابن علی اصغر ابن امام زین العابدین علیه السّلام و الصّلواه ابن امام حسین صلوات الله علیه ابن علی ابن ابیطالب علیه السّلام .

    آیت الله العظمی مرحوم آقای حاج محسن به سال 1247 (هـ .ق) در شهر سلطان آباد عراق (اراک) پا به عرصه وجود نهاده ، پدرش مرحوم آقای آقا سید ابوالقاسم و مادرش شهربانو خانم صبیه حاج محمد زمان بیک ایبک آبادی فراهانی بود . مرحوم آقای آقا سید ابوالقاسم پدر آیت الله العظمی مرحوم آقای حاج آقا محسن در سنة 1270 (هـ . ق) به رحمت ایزدی پیوست و در شمال شهر عراق (اراک) به خاک سپرده شد و در سال 1273 (هـ . ق) حضرت آیت الله العظمی مرحوم آقای حاج آقا محسن اقدام به بنای مقبره ای مناسب با گنبد می نماید که قبر مرحوم آقای آقا سیّد ابوالقاسم در زیر گنبد واقع گردیده است و مادر حضرت آیت الله العظمی در جوار قبر آقای آقا سیّد ابوالقاسم نیز دفن شده است . پس از وفات حضرت آیت الله العظمی مرحوم آقای حاج آقا محسن پیکر پاک ایشان نیز در کنار قبور پدر و مادرش به خاک سپرده شد و به همین مناسبت ناحیه مزبور معروف به سر قبر آقا میباشد .

    حضرت آیت الله العظمی مرحوم آقای حاج آقا محسن تحصیلات ابتدایی تا مقدماتی فقه و اصول را در شهر عراق ( اراک ) خدمت پدر و جد بزرگوار خود تحصیل نموده و بعداً عازم بروجرد که در آن زمان از نظر وجود علمای بزرگ شهرت داشته برای ادامه تحصیلات می شود و حوزه درس دو نفر از اعاظم علمای زمان یعنی مرحوم آیت الله العظمی حاج سید شفیع مجتهد و مرحوم آیت الله حاج ملّا اسدالله بروجردی معروف به حجّه الاسلام به تحصیل و کسب علم و معرفت می پردازد و حضرت آیت الله العظمی مرحوم آقای حاج آقا محسن به حّدی به مکتب روحانیت یعنی مکتبی که خود در آن پرورش یافته و به تحصیل اشتغال داشته ، ارج و سپاس می نهاده که متجاوز از ثلث دارایی خود را که شامل بهترین املاک می شده است برای پرداخت شهریه طلّاب علوم دینیه ساکن نجف و شهر سلطان آباد (اراک) و همچنین برای روشنایی اعتاب مقدّسه وقف نموده است .

    بنای مورد نظر از آثار دوره قاجاریه و دارای گنبدی کوتاه و عرقچینی شکل منظمی می باشد سر درب ورودی این بنا با کاشی های نره به شکل بسیار زیبائی تزئین یافته و همچنین از ارة داخل گنبد با کاشی های خشتی تکراری تزئین شده که این کاشی ها دارای گلهای زیبا می باشد که از نوع کاشی هایی که اختصاصاً می توان گفت در این شهرستان مورد استفاده قرار گرفته و این بنا دارای پلانی چندضلعی است که در حال حاضر از وضعیت مطلوبی برخوردار است.